Sanki Udla Doğmuşum

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın İstanbul Devlet Türk Müziği Topluluğu sanatçılarından, Türkiye’nin ve dünyanın en önemli udîlerinden ve ud hocalarından biri olan Necati Çelik ile Türk müziğinin gözde enstrümanlarından ud üzerine bir sohbet yaptık.

Türk müziği sizin için ne anlam ifade ediyor?

Müziğin Türkçe, İngilizce, Arapça gibi bir dil olduğunu düşünüyorum. Müziğin dilini herkes konuşamıyor, o lütuf herkese verilmemiş ama herkes anlayabiliyor. Bu benim için Allah’ın en yüce hediyesi. Bu dille anlatılabilenler, benim konuşarak veya yazarak kullandığım dille anlatılabilecek şeyler değil. Zaten onun için Allah bu soyut dili bize hediye etmiş. Tarifi en zor hisleri bile müzik yoluyla; tanımadığım, bilmediğim, aynı dili konuşmadığım, aynı yemeği yemediğim, aynı dine inanmadığım insanlara anlatabildiğimi gördüm. Hocam Cahid Gözkân “Müzikte vahdet vardır.” derdi… Müzik başladı mı gürültü susar, sohbet biter, dünya işleri sona erer, herkes kulak kesilir.

Sizin öykünüzü dinleyebilir miyiz, nasıl oldu udla yakınlaşmanız?

Konya’da, önce bağlamayla başladım müziğe. Tabii küçüktüm o zaman. Babam yeni vefat etmişti. Bizim köyde bir düğün olmuştu, Konya’dan misafir olarak köye, o düğüne gitmiştik. Düğüne sazlar, bağlamalar, curalar vs. gelince çocukları dışarı çıkardılar, erkekler kendi aralarında çalıp söylemek istiyordu… Babam köyde hatırı çok sayılan biri olduğundan, ben misafir muamelesi gördüm ve beni çıkarmadılar.

Orada, bir boşluğa denk getirip sazlardan birini alarak dışarı çıkışımı ve kapının önünde elime alıp çalmaya başladığım anı hatırlıyorum. Çalabiliyordum ve benim için çalmak çok kolaydı! Bir müzik aletiyle ilk karşılaşmam budur. Daha sonra abim eve bir bağlama getirdi, o geceyi hiç unutmam. “Yüce dağ başında yanar bir ışık / Düşmüşem peşine olmuşam aşık” türküsünü çalmıştık.

Folklor müziği Konya’da kanun, ud gibi klasik sazlarla çalınır. Bağlama ve özellikle divan sazı da kullanılır ama ud ve kanun ön plandadır. Herhalde onlara heves edip ud çalmaya başladım. Ud, beni Konya’da her yıl düzenlenen Mevlânâ İhtifalleri’yle (anma) tanıştırdı. 1973’te 18 yaşında bir delikanlı iken oraya gelen ustaların içine dahil oldum. Yılda bir kez düzenlenen bu törenlere büyük mûsikî üstadları gelirdi ve ben bir hafta boyunca onların dizinin dibinde bulunurdum. Sonra bütün bir yıl, o bir haftada öğrendiklerimi hazmetmeye çalışmakla geçerdi. Benim için en düzenli okul, o törenlerde geçirdiğim bir haftadır. Orada feyz alıp istifade ettiğim hocalarımın isimlerini saymakla bitiremem ama Cinuçen Tanrıkorur’un elbette bende ayrı bir yeri vardır.

Udu sizin için diğer sazlardan farklı kılan nedir?

Ud, ton itibariyle doyurucudur. Beni doyuran bir sazdır. Bakmadan çalma kolaylığı var, normal olarak okumayı da kolaylaştırıyor. İnsan hem çalıp hem okuyabiliyor ud ile… Her tür müziği yapabilme imkanı da var. Udla iki defa Babylon’da caz da çaldım. Ama ben bunları bilinçli bir tercih olarak aklıma bile getirmedim. Sanki udla doğmuşum gibi hissediyorum.

40 yıllık müzik geçmişinize baktığınızda en büyük kazanımlarınız nelerdir?

Türk müziğine hizmet verebildiysem, benim bütün kazancım budur. Bu şerefe nail olabilmek benim için yeterli. Çok severek yaptığım hocalığımla ve benden istifade etmiş olan talebelerimle de ömür boyu gurur duyacağım.

Peki, en vazgeçilmez hissiyatınız nedir?

Duyguları müzikle yansıtmak… Başta da söylediğim gibi, müzik bir lisandır, Hocam Cinuçen Bey “bu melek lisanıdır” derdi. İnsan duygusunu en iyi anlatan lisan budur. Bu lisanı öğrendikten sonra duyguları anlatmak daha kolaylaşıyor.

***

Necati hoca öğrencilerinden ücret almıyor ve ona gelemeyen uzaktaki öğrenciler için, yaptığı derslerin videolarını ücretsiz olarak internette paylaşıyor. Bu sıra dışı davranışını şu sözlerle anlatıyor; “Ben para vermeden öğrendiğim bir şeyi para alarak öğretemem. Günümüzde sanatkârlar azaldı ama şöhretli insan çoğaldı. Yani şöhreti olan herkes sanatkâr. Bu ikisini ayırmak gerekiyor.”

Bu yazı “skylife.com” sitesinde yayınlanmıştır.
Yazıyı orijinal adresinde okumak için tıklayınız.

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir